QR Code คืออะไร ทำงานอย่างไร ทำไมมือถือเกือบทุกเครื่องสแกนได้

ทุกวันนี้เราเห็น QR Code แทบทุกที่ ทั้งป้ายสแกนจ่าย เมนูบนโต๊ะอาหาร และใบปลิว ยกมือถือส่องครู่เดียวก็เปิดเว็บหรือต่อ Wi-Fi ได้ แต่หลายคนยังสงสัยว่าลายสี่เหลี่ยมขาวดำนี้เก็บข้อมูลอย่างไร และทำไมกล้องมือถือถึงอ่านได้เร็วนัก

บทความนี้อธิบาย QR Code คืออะไร แบบเข้าใจง่ายสำหรับคนเริ่มต้น ตั้งแต่ที่มา ส่วนประกอบ วิธีที่มือถืออ่าน ไปจนถึงวิธีสร้าง QR อันแรกของคุณเองที่ QR นะคะ ฟรีและไม่ต้องสมัคร

QR Code คืออะไร ย่อมาจากอะไร

QR ย่อมาจาก Quick Response แปลว่า "ตอบสนองรวดเร็ว" เพราะทีมที่คิดค้นตั้งใจให้อ่านได้เร็วเป็นหลัก QR Code พัฒนาขึ้นในญี่ปุ่นเมื่อปี 1994 โดย Denso Wave ซึ่งตอนนั้นเป็นหน่วยงานในเครือ Denso ที่ทำเครื่องอ่านบาร์โค้ด โจทย์คือบาร์โค้ดแบบแท่งในตอนนั้นเก็บได้ราว 20 ตัวอักษร ผู้ใช้อยากได้รหัสที่เก็บข้อมูลได้มากกว่านั้น

QR Code จัดเป็น บาร์โค้ด 2 มิติ บาร์โค้ดแบบแท่งอ่านตามแนวนอนแนวเดียว ส่วน QR เรียงจุดทั้งแนวตั้งและแนวนอน จึงเก็บข้อมูลได้มากกว่าในพื้นที่เล็ก

ผู้คิดค้นถือสิทธิบัตรไว้แต่ประกาศว่าจะไม่ใช้สิทธินั้น และ QR ได้เป็นมาตรฐานสากล ISO ตั้งแต่ปี 2000 (ฉบับปัจจุบันคือ ISO/IEC 18004) ใครจะสร้างหรือทำแอปอ่าน QR ก็ใช้กติกาเดียวกัน

ส่วนประกอบของ QR: สี่เหลี่ยมสามมุมกับจุดเล็ก ๆ

• สี่เหลี่ยมใหญ่ 3 มุม บอกตำแหน่งของ QR ผู้คิดค้นเลือกลายนี้เพราะแทบไม่ปรากฏในเอกสารทั่วไป กล้องจึงไม่สับสน หน้าสร้าง QR ของ QR นะคะ เตือนไว้ว่ารอยที่ทับสี่เหลี่ยมใหญ่ 3 มุมทำให้อ่านไม่ได้
• จุดเล็ก ๆ แต่ละช่องสีเข้มหรือสีอ่อนคือข้อมูลชิ้นเล็ก ๆ ลิงก์หรือข้อความของคุณถูกแปลงเป็นลายจุดเหล่านี้
• ข้อมูลสำรองสำหรับกู้คืน (รหัส Reed-Solomon) ถ้าบางส่วนเปื้อน ขาด หรือมีโลโก้ทับ ก็ยังอ่านได้ มี 4 ระดับ L ราว 7% M 15% Q 25% และ H 30% อ่านต่อใน ระดับกู้คืน QR L M Q H คืออะไร
• ขอบขาวรอบ QR ช่วยให้กล้องแยก QR ออกจากพื้นหลัง หน้าสร้าง QR บอกว่ามาตรฐานแนะนำ 4 ช่อง

QR มีหลายขนาดเรียกว่า รุ่น (version) ตั้งแต่รุ่น 1 ขนาด 21×21 ช่อง ถึงรุ่น 40 ขนาด 177×177 ช่อง ยิ่งใส่ข้อมูลมาก QR ยิ่งต้องใช้ช่องมาก จุดจึงถี่และเล็กลงเมื่อพิมพ์ขนาดเท่าเดิม

มือถืออ่าน QR อย่างไร

1. กล้องมองหาสี่เหลี่ยมใหญ่ 3 มุม เมื่อเจอก็รู้ว่า QR อยู่ตรงไหนและหันทางไหน จึงอ่านได้จากทุกทิศทางรอบ 360 องศา
2. ซอฟต์แวร์อ่านว่าแต่ละช่องเข้มหรืออ่อน แล้วแปลงลายกลับเป็นข้อมูล
3. ช่องที่อ่านไม่ออก ข้อมูลสำรองจะช่วยกู้ให้ครบ
4. มือถือดูว่าเป็นข้อมูลชนิดไหน แล้วเสนอสิ่งที่ทำต่อได้ เช่น เปิดเว็บ ต่อ Wi-Fi หรือบันทึกรายชื่อ

QR ธรรมดาเก็บข้อมูลไว้ในลายครบแล้ว ไม่ต้องถามเซิร์ฟเวอร์ของใคร QR ข้อความจึงสแกนแล้วอ่านได้เลยโดยไม่ต้องต่อเน็ต ส่วน QR ลิงก์ใช้เน็ตตอนเปิดเว็บปลายทาง

ทำไมมือถือเกือบทุกเครื่องสแกน QR ได้

• QR เป็นมาตรฐานเปิด QR ที่สร้างจากเว็บหนึ่งอ่านได้ด้วยแอปอ่าน QR ทั่วไป ไม่ต้องใช้แอปของคนสร้าง
• iPhone และ iPad คู่มือของ Apple บอกให้เปิดแอปกล้อง ถือเครื่องให้รหัส QR ปรากฏบนจอ แล้วแตะลิงก์ที่ขึ้นมา
• Android หน้าแนะนำของ Android บอกให้เปิดแอปกล้อง ส่องไปที่ QR แล้วรอให้แอปตรวจจับเอง หรือใช้ปุ่มสแกน QR ในแผงตั้งค่าด่วนที่ลากลงจากขอบบนจอ หรือ Google Lens
• แอปธนาคาร QR พร้อมเพย์และ QR บิลชำระเงินใช้มาตรฐาน Thai QR Payment แอปธนาคารในไทยจึงสแกนจ่ายได้
• บนคอมพิวเตอร์ หน้า อ่าน QR อ่านได้จากกล้อง รูป หรือภาพหน้าจอ โดยอ่านในเครื่องคุณ ไม่อัปโหลดรูป

QR เก็บอะไรได้บ้าง

ที่ QR นะคะ ชนิดเหล่านี้และชนิดอื่น เช่น LINE แผนที่ โทร และ SMS สร้างเป็น QR ธรรมดาได้ฟรี ไม่ต้องสมัคร ไม่มีโฆษณา

QR ธรรมดาเก็บข้อมูลในตัว จึงไม่มีวันหมดอายุ แต่แก้ไม่ได้หลังพิมพ์ อีกแบบคือ QR ติดตาม ซึ่งเก็บลิงก์สั้นไว้แทน จึงเปลี่ยนปลายทางภายหลังและนับจำนวนสแกนได้ QR ติดตามเป็นส่วนของสมาชิก เริ่มด้วยการทดลองฟรี 30 วัน ดูที่ หน้าราคาสมาชิก และอ่านความต่างใน QR Code หมดอายุไหม

สร้าง QR อันแรกของคุณที่ QR นะคะ

1. เปิด หน้าสร้าง QR ลิงก์เว็บ หรือ หน้าสร้าง QR แล้วเลือก "ลิงก์เว็บ" ในหัวข้อ "ชนิดของ QR"
2. วางลิงก์ลงช่อง "ลิงก์" QR จะขึ้นในส่วน "ตัวอย่างและดาวน์โหลด" ทันที
3. ดูค่า "ขนาด" ที่หน้าเว็บบอก เช่น "3 · 29×29" คือรุ่น 3 ขนาด 29×29 ช่อง ลิงก์ยิ่งยาวตัวเลขยิ่งเพิ่ม ลิงก์สั้นจึงได้ QR ที่สแกนง่ายกว่าเมื่อพิมพ์เล็ก
4. อยากแต่ง ไปที่ "ตกแต่ง QR" เลือกสี โลโก้ หรือกรอบ ใช้จุดสีเข้มบนพื้นสีอ่อนเสมอ หน้าเว็บเตือนว่าจุดสีอ่อนบนพื้นสีเข้มมือถือหลายรุ่นอ่านไม่ได้
5. สแกนทดสอบด้วยมือถือจริง แล้วกด "ดาวน์โหลด PNG" สำหรับจอและแชต หรือเลือก SVG หรือ PDF เมื่อส่งโรงพิมพ์

ข้อมูลของคุณไปไหนตอนสร้าง QR

QR ทุกชนิดที่ไม่ติดตามสร้างในเบราว์เซอร์ของคุณ เลขพร้อมเพย์ รหัส Wi-Fi และนามบัตรไม่ถูกส่งไปที่ QR นะคะ ถ้าเข้าสู่ระบบอยู่ QR ที่ดาวน์โหลด คัดลอก แชร์ หรือพิมพ์ จะเก็บในประวัติของคุณ ส่วน QR ติดตาม ลิงก์ปลายทางถูกเก็บที่ QR นะคะ เพื่อพาคนสแกนไป โดยไม่เก็บ IP ของผู้สแกน

คำถามที่พบบ่อย

สแกน QR ต้องใช้อินเทอร์เน็ตไหม

การอ่าน QR ธรรมดาไม่ต้องใช้ เพราะข้อมูลอยู่ในลายครบแล้ว แต่ถ้าข้างในเป็นลิงก์ ต้องใช้เน็ตตอนเปิดหน้าเว็บนั้น

QR Code หมดอายุไหม

QR ธรรมดาไม่มีวันหมดอายุในตัว ใช้ได้ตราบที่ปลายทางยังใช้งานได้ ส่วน QR ติดตามใช้ได้ตลอดเท่าที่ QR นะคะ ยังให้บริการ หรือตามเงื่อนไขที่กำหนด

สแกน QR ปลอดภัยไหม

QR เป็นแค่ข้อมูล ใครก็สร้างได้ ก่อนเปิดลิงก์ให้ดูชื่อเว็บไซต์ที่มือถือแสดง หรือเปิดหน้า อ่าน QR แล้วดูบรรทัด "เว็บไซต์" ก่อน ส่วน QR รับเงินบอกแค่เบอร์หรือเลขบัญชี ชื่อผู้รับจริงจะขึ้นในแอปธนาคาร ตรวจชื่อให้ตรงกับร้านหรือคนที่คุณจะจ่ายก่อนยืนยันทุกครั้ง อ่านเพิ่มใน QR ปลอมกับมิจฉาชีพ

อยากลองเลย เปิด หน้าสร้าง QR เลือกชนิด กรอกข้อมูล แล้วดาวน์โหลดได้ทันที ฟรี ไม่ต้องสมัคร และถ้าได้ QR มาแล้วอยากรู้ว่าพาไปไหน เปิด หน้าอ่าน QR ได้เลย