บาร์โค้ดมีกี่แบบ EAN-13 กับ Code 128 ต่างกันยังไง เลือกแบบไหนดี

หยิบสินค้าในบ้านมาสักชิ้น จะเห็นแท่งดำขาวกับตัวเลขใต้แท่ง ส่วนกล่องพัสดุมีแท่งยาวอีกแบบ และบัตรหรือตั๋วบางใบมีสี่เหลี่ยมจุด ๆ แม้หน้าตาคล้ายกัน แต่บาร์โค้ดแต่ละแบบถูกออกแบบมาให้เก็บข้อมูลต่างกันและใช้กับงานต่างกัน

คำถามว่า บาร์โค้ดมีกี่แบบ จึงตอบเป็นตัวเลขเดียวยาก หน้า สร้างบาร์โค้ด ของ QRนะคะ มีให้เลือกกว่า 60 มาตรฐาน แต่งานส่วนใหญ่ใช้จริงแค่ไม่กี่แบบ บทความนี้สรุปแบบที่เจอบ่อย และตอบคำถามยอดฮิตว่า EAN-13 กับ Code 128 ต่างกันยังไง

บาร์โค้ด 1 มิติ กับ 2 มิติ

• บาร์โค้ด 1 มิติ คือแท่งดำขาวเรียงกัน เครื่องอ่านตามแนวนอน เก็บข้อมูลได้สั้น ส่วนใหญ่เป็นรหัสที่ระบบนำไปค้นข้อมูลต่อ เช่น รหัสสินค้าที่ระบบขายหน้าร้านใช้ดึงชื่อและราคา
• บาร์โค้ด 2 มิติ คือสี่เหลี่ยมหรือจุดที่เรียงทั้งแนวตั้งและแนวนอน เช่น QR Code, Data Matrix และ PDF417 เก็บข้อมูลได้มากกว่าในพื้นที่เล็ก

QR Code ก็เป็นบาร์โค้ด 2 มิติแบบหนึ่ง ถ้าต้องการ QR ให้คนสแกนด้วยมือถือ ใช้ หน้าสร้าง QR ซึ่งมีชนิดสำเร็จรูป เช่น ลิงก์ พร้อมเพย์ และ Wi-Fi จะสะดวกกว่า

บาร์โค้ดสินค้าขายปลีก

• EAN-13 ตัวเลข 13 หลัก เป็นแบบที่เห็นบนสินค้าส่วนใหญ่ในร้านค้าในไทย
• EAN-8 แบบสั้น 8 หลัก สำหรับบรรจุภัณฑ์เล็กที่มีพื้นที่ไม่พอ
• UPC-A และ UPC-E ใช้มากในอเมริกาเหนือ โดย UPC-E เป็นแบบย่อ
• ISBN และ ISSN สำหรับหนังสือ และสิ่งพิมพ์ที่ออกต่อเนื่อง เช่น วารสาร
• EAN-14 / GTIN-14 รหัสสินค้า 14 หลัก ใช้กับหีบห่อที่บรรจุสินค้าหลายชิ้น

เลขตรวจสอบคืออะไร

หลักสุดท้ายของ EAN-13, EAN-8, UPC-A และ ITF-14 คือ เลขตรวจสอบ (check digit) ซึ่งคำนวณจากหลักอื่นทั้งหมด เครื่องสแกนใช้เลขนี้จับการอ่านผิด ถ้าเลขตรวจสอบไม่ตรง ระบบจะไม่รับรหัสนั้น

หน้าสร้างบาร์โค้ดช่วยเรื่องนี้ให้

1. ใส่ EAN-13 แค่ 12 หลัก หน้าเว็บจะเติมหลักที่ 13 ให้ และบอกว่าเติมเลขอะไร
2. ใส่ครบ 13 หลัก หน้าเว็บจะตรวจให้ ถ้าหลักสุดท้ายผิด จะบอกว่าควรเป็นเลขอะไร
3. หลักการเดียวกันใช้กับ EAN-8 (ใส่ 7 หลัก) UPC-A (ใส่ 11 หลัก) และ ITF-14 (ใส่ 13 หลัก)

ต้องใช้เลขที่จดทะเบียนไหม

ภาพบาร์โค้ดสร้างจากตัวเลขใดก็ได้ แต่ตัวเลขเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าคุณจะส่งสินค้าไปขายผ่านห้างหรือร้านค้าปลีก โดยทั่วไปมักต้องใช้เลขที่จดทะเบียนไว้ หน้าสร้างบาร์โค้ดบอกไว้ว่า EAN-13 ที่ขึ้นต้นด้วย 885 คือสินค้าที่จดทะเบียนกับ GS1 Thailand จึงไม่ควรตั้งเลขที่ขึ้นต้นด้วย 885 ขึ้นมาเอง

เงื่อนไขของแต่ละร้านและขั้นตอนการขอเลขอาจต่างกัน ก่อนพิมพ์ฉลากจริง ให้สอบถาม GS1 Thailand หรือร้านค้าที่คุณจะส่งสินค้าไปขายโดยตรง ส่วนรหัสที่ใช้ภายในร้านของคุณเอง เช่น ติดสินค้าทำมือเพื่อสแกนขายหน้าร้าน ให้ถามผู้ให้บริการระบบขายหน้าร้าน (POS) ว่ารองรับรหัสแบบไหน

บาร์โค้ดงานทั่วไป

• Code 128 เก็บได้ทั้งตัวอักษรอังกฤษ ตัวเลข และเครื่องหมาย ยาวสั้นได้ตามข้อมูล และกะทัดรัด นิยมใช้กับฉลากรหัสภายใน เลขพัสดุ ทะเบียนทรัพย์สิน และเอกสาร
• Code 39 แบบเก่ากว่า รับ A-Z 0-9 และเครื่องหมายบางตัว แท่งกินพื้นที่มากกว่า ยังพบในงานอุตสาหกรรมบางประเภท
• ITF (Interleaved 2 of 5) ตัวเลขล้วน และจำนวนหลักต้องเป็นเลขคู่

หน้าสร้างบาร์โค้ดสรุปไว้สั้น ๆ ว่า ถ้าไม่แน่ใจ สินค้าขายปลีกใช้ EAN-13 งานทั่วไปใช้ Code 128

EAN-13 กับ Code 128 ต่างกันยังไง

สรุปง่าย ๆ คือ EAN-13 เป็นภาษากลางของสินค้าขายปลีก ส่วน Code 128 เป็นเครื่องมืออเนกประสงค์สำหรับรหัสที่คุณกำหนดเอง

บาร์โค้ดงานขนส่ง (GS1)

• ITF-14 สำหรับลังหรือหีบห่อสินค้า 14 หลัก ใส่ 13 หลัก หน้าเว็บเติมหลักที่ 14 ให้
• GS1-128 เก็บข้อมูลหลายอย่างในบาร์โค้ดเดียว โดยมีรหัสในวงเล็บนำหน้าแต่ละข้อมูล เช่น (01) รหัสสินค้า GTIN 14 หลัก (17) วันหมดอายุแบบ YYMMDD และ (10) เลขล็อต
• SSCC-18 เลขประจำหน่วยขนส่ง เช่น พาเลท
• GS1 DataBar, GS1 Data Matrix และ GS1 QR Code มาตรฐาน GS1 แบบอื่น สำหรับพื้นที่เล็กหรือข้อมูลมาก

งานกลุ่มนี้มักมีคู่ค้าหรือศูนย์กระจายสินค้าเป็นคนกำหนด ให้ทำตามสเปกที่ได้รับ

บาร์โค้ด 2 มิติแบบอื่น และกลุ่มเฉพาะทาง

• Data Matrix เล็กมาก เหมาะกับชิ้นส่วนหรือสินค้าที่มีพื้นที่น้อย
• PDF417 เก็บข้อมูลได้มาก พบบนเอกสาร บัตร และบัตรโดยสารบางประเภท
• Aztec Code พบบนตั๋วอิเล็กทรอนิกส์บางประเภท
• Micro QR และ rMQR QR ขนาดเล็ก และแบบสี่เหลี่ยมผืนผ้า สำหรับพื้นที่แคบ

มือถือส่วนใหญ่อ่าน QR Code ได้ด้วยกล้องในตัว แต่ 2 มิติแบบอื่นอาจต้องใช้เครื่องสแกนหรือแอปที่รองรับ เลือกตามเครื่องที่ใช้อ่านจริง

หน้าสร้างบาร์โค้ดยังมีกลุ่มยาและการแพทย์ เช่น Pharmacode และ HIBC กับกลุ่มไปรษณีย์ของต่างประเทศ เช่น USPS และ Royal Mail กลุ่มนี้ใช้เมื่อหน่วยงานหรือคู่ค้าระบุมาตรฐานมาให้เท่านั้น

บาร์โค้ดชำระบิล (ธปท.)

ในกลุ่มประเทศไทยมี บาร์โค้ดชำระบิล แบบ Code 128 ตามมาตรฐานของธนาคารแห่งประเทศไทย ใส่ Biller ID, Ref1, Ref2 และยอดเงิน ใช้กับเครื่องสแกนที่เคาน์เตอร์ธนาคารหรือร้านสะดวกซื้อ เรื่อง Biller ID และ Ref อ่านได้ใน QR ชำระบิลคืออะไร

วิธีสร้างบาร์โค้ดบน QRนะคะ

1. เปิดหน้า สร้างบาร์โค้ด
2. กด "เปลี่ยนมาตรฐาน" แล้วค้นชื่อ เช่น EAN, GS1 หรือ PDF417
3. ใส่ข้อมูลตามคำแนะนำใต้ช่อง ซึ่งบอกรูปแบบที่มาตรฐานนั้นรับ
4. ปรับความสูงแท่ง ขอบขาว การหมุน ขนาดตัวเลข และสี โดยใช้แท่งสีเข้มบนพื้นสีอ่อน
5. ดาวน์โหลด PNG (เลือกความละเอียด ×2 ถึง ×8) SVG JPG หรือ PDF หรือคัดลอกภาพไปวาง

ถ้าไม่ได้เข้าสู่ระบบ บาร์โค้ดสร้างในเครื่องของคุณ ไม่ถูกส่งไปที่ใด ถ้าเข้าสู่ระบบอยู่ บาร์โค้ดที่ดาวน์โหลดหรือคัดลอกจะเก็บในประวัติของคุณ ถ้าต้องทำทีละหลายร้อยอัน ใช้หน้า สร้างทีละมาก วิธีเตรียมรายการอยู่ใน สร้าง QR ทีละมากจาก Excel หรือ CSV

ทดสอบก่อนพิมพ์จริง

• พิมพ์ตัวอย่างแล้วสแกนด้วยเครื่องที่จะใช้จริง เช่น เครื่องสแกนที่เคาน์เตอร์
• คงขอบขาวซ้ายขวาไว้ ถ้าแท่งชิดลวดลายหรือขอบฉลาก เครื่องอาจอ่านไม่ออก
• ใช้แท่งสีเข้มบนพื้นสีอ่อน เครื่องสแกนแบบเลเซอร์จำนวนมากใช้แสงสีแดง แท่งสีแดงจึงอาจกลืนไปกับพื้น
• หน้า อ่าน QR อ่านบาร์โค้ดจากกล้องหรือรูปได้ด้วย ใช้ตรวจว่าข้อมูลในแท่งตรงกับที่ตั้งใจ

คำถามที่พบบ่อย

บาร์โค้ดมีกี่แบบ

มีหลายสิบมาตรฐาน หน้าสร้างบาร์โค้ดของ QRนะคะ มีกว่า 60 มาตรฐาน แต่งานส่วนใหญ่ใช้แค่ EAN-13 สำหรับสินค้าขายปลีก Code 128 สำหรับงานทั่วไป และกลุ่ม GS1 สำหรับงานขนส่ง

สร้าง EAN-13 ที่นี่แล้วส่งสินค้าเข้าห้างได้เลยไหม

ภาพบาร์โค้ดสร้างได้ แต่ตัวเลขต้องเป็นเลขที่ถูกต้องสำหรับสินค้าของคุณ ก่อนส่งสินค้าเข้าร้านค้าปลีก ให้สอบถาม GS1 Thailand หรือร้านค้านั้นว่าต้องใช้อะไรบ้าง

ใส่ภาษาไทยในบาร์โค้ดได้ไหม

Code 128 รับเฉพาะตัวอักษรอังกฤษ ตัวเลข และเครื่องหมาย ถ้าต้องเก็บข้อความภาษาไทย ใช้ QR Code จากหน้าสร้าง QR แทน

ใช้ฟรีไหม ต้องสมัครหรือเปล่า

ฟรี ไม่ต้องสมัคร ไม่มีโฆษณา ทั้งการสร้างบาร์โค้ดทีละอันและทีละมากในหน้าเว็บ

เลือกมาตรฐานได้แล้ว เปิด สร้างบาร์โค้ด ใส่ข้อมูล แล้วพิมพ์ตัวอย่างไปลองสแกนกับเครื่องจริงก่อนพิมพ์จำนวนมาก