QR เป็นแค่ลายจุด มองด้วยตาไม่มีทางรู้ว่าข้างในพาไปไหน ความสะดวกที่เราสแกนกันทุกวันจึงกลายเป็นช่องที่มิจฉาชีพใช้ บทความนี้สรุปรูปแบบของ QR ปลอม ที่พบบ่อย และนิสัยง่าย ๆ ที่ช่วยให้คุณ สแกน QR ให้ปลอดภัย
QR ปลอมมาในรูปแบบไหน
สติกเกอร์แปะทับ QR จริง
ป้ายสแกนจ่าย โปสเตอร์ หรือป้ายตามจุดบริการ ถูกแปะทับด้วย QR ใหม่ได้ในไม่กี่วินาที คนสแกนแทบไม่สังเกต แต่เงินที่โอนหรือข้อมูลที่กรอกจะไปถึงคนอื่น
QR ที่พาไปเว็บหน้าตาเหมือนของจริง
หน้าเข้าสู่ระบบของธนาคาร หน่วยงาน หรือบริษัทขนส่งปลอม ทำโลโก้และสีเหมือนของจริงทุกอย่าง จุดที่ต่างคือชื่อเว็บ ซึ่งมักสะกดคล้ายของจริง หรือเอาชื่อจริงไปวางไว้ข้างหน้าชื่ออื่น
QR ในจดหมาย ข้อความ หรืออีเมล ที่เร่งให้รีบสแกน
"ค้างชำระ" "พัสดุตกค้าง" "รับเงินคืนภายในวันนี้" ข้อความที่เร่งให้รีบทำคือสัญญาณเตือน เพราะทำให้คุณไม่ทันได้ตรวจ
QR ที่ชวนติดตั้งแอป
บาง QR พาไปดาวน์โหลดไฟล์ติดตั้งแอปจากนอกร้านค้าแอปทางการ แอปแบบนี้อาจขอสิทธิ์ที่มากเกินจำเป็นในเครื่องของคุณ ติดตั้งแอปจากร้านค้าแอปทางการเท่านั้น
QR รับเงินที่ไม่ใช่ของผู้รับจริง
QR พร้อมเพย์ที่ถูกสลับ ทำให้เงินเข้าบัญชีอื่นทันทีที่กดยืนยัน เรื่องนี้มีวิธีป้องกันเฉพาะ อยู่ในหัวข้อพร้อมเพย์ด้านล่าง
กฎข้อเดียวที่ต้องจำ
ห้ามกรอกรหัสผ่าน รหัส OTP PIN หรือเลขบัตร ในหน้าที่เปิดจาก QR ไม่ว่าหน้าตาจะเหมือนของจริงแค่ไหน
ถ้าต้องเข้าสู่ระบบธนาคารหรือหน่วยงาน ให้เปิดแอปทางการ หรือพิมพ์ชื่อเว็บที่คุณรู้จักเอง รหัส OTP มีไว้ให้คุณใช้เองเท่านั้น ใครขอ ไม่ว่าจะอ้างว่าเป็นใคร ก็อย่าให้
ดูลิงก์ก่อนเปิด ด้วยหน้า "อ่าน QR"
กล้องมือถือหลายรุ่นแสดงชื่อเว็บให้ดูก่อนแตะเปิด อ่านให้ดีทุกครั้ง ถ้าอยากเห็นชัดกว่านั้น ใช้หน้า อ่าน QR
- เปิดหน้า อ่าน QR กด "เปิดกล้อง" หรือเลือกรูปหรือภาพหน้าจอที่มี QR หรือวางภาพที่คัดลอกไว้
- ดูบรรทัด เว็บไซต์ ซึ่งเป็นชื่อเว็บที่ลิงก์จะพาไป และบรรทัด หน้า ซึ่งเป็นส่วนที่อยู่ต่อท้าย
- หน้าอ่าน QR ไม่เปิดลิงก์ให้เอง ลิงก์จะเปิดเมื่อคุณกดปุ่ม "เปิด" ที่ตามด้วยชื่อเว็บเท่านั้น
- ถ้าเป็นลิงก์ http ที่ไม่เข้ารหัส หน้าเว็บจะเตือนว่าอย่ากรอกรหัสผ่านหรือข้อมูลบัตร
หน้านี้อ่าน QR ในเครื่องของคุณ ไม่อัปโหลดรูป จึงใช้ตรวจ QR ที่มีคนส่งมาในแชตได้
อ่านชื่อเว็บให้เป็น
เจ้าของเว็บตัวจริงคือส่วนท้ายสุดของชื่อเว็บ เช่น ถ้าบรรทัดเว็บไซต์ขึ้นว่า ชื่อธนาคาร.co.th.example.com เว็บนั้นเป็นของ example.com ไม่ใช่ของธนาคาร ระวังตัวสะกดที่คล้ายกันด้วย เช่น ตัว o กับเลข 0 หรือ rn ที่ดูคล้าย m
ถ้าบรรทัดเว็บไซต์เป็นชื่อบริการย่อลิงก์หรือบริการสร้าง QR คุณจะยังไม่เห็นปลายทางจริงจนกว่าจะเปิดลิงก์ (ลิงก์ของ QR ติดตาม บน QRนะคะ ก็เป็นแบบนี้) ถ้าเลือกเปิด ให้อ่านแถบที่อยู่ของเบราว์เซอร์อีกครั้งก่อนกรอกอะไรก็ตาม
หน้าอ่าน QR ช่วยให้เห็นว่าลิงก์พาไปไหน แต่ตัดสินแทนคุณไม่ได้ว่าเว็บนั้นน่าเชื่อถือหรือไม่
ก่อนโอนด้วย QR พร้อมเพย์
หน้าอ่าน QR บอกเลขพร้อมเพย์ที่เงินจะเข้า และยอดเงินถ้ามี แต่ไม่บอกชื่อเจ้าของเลข ชื่อผู้รับจริงจะขึ้นในแอปธนาคารหลังคุณสแกนเท่านั้น ก่อนกดยืนยัน เทียบชื่อนั้นกับร้านหรือคนที่คุณตั้งใจจ่ายทุกครั้ง ถ้าไม่ตรง หยุดก่อน แล้วถามให้แน่ใจ
QR ปลอมที่ทำขึ้นใหม่ทั้งอันผ่านการตรวจรหัส CRC ได้ครบ จึงเชื่อผลตรวจอย่างเดียวไม่ได้ วิธีตรวจแบบละเอียด และสิ่งที่ตัวตรวจบอกได้และบอกไม่ได้ อยู่ใน ตรวจ QR พร้อมเพย์ก่อนโอน
สำหรับร้านค้าที่ติด QR ไว้
- ตรวจป้ายของตัวเองเป็นประจำ มองหาสติกเกอร์ซ้อนหรือขอบนูนแปลก ๆ
- สแกนป้ายด้วยหน้าอ่าน QR ดูว่าเลขพร้อมเพย์หรือชื่อเว็บยังเป็นของร้าน
- วางป้ายในจุดที่พนักงานมองเห็น และพิมพ์ชื่อบัญชีไว้บนป้ายให้ลูกค้าเทียบ ดูวิธีใน ป้ายสแกนจ่ายพร้อมเพย์
เจอ QR ของ QRนะคะ ที่พาไปเว็บอันตราย
หน้า แจ้ง QR อันตราย รับแจ้งเฉพาะ QR ที่สร้างด้วย QRนะคะ คือ QR ที่บรรทัดเว็บไซต์ในหน้าอ่าน QR เป็นชื่อเว็บของเรา หน้านี้ไม่ใช่ช่องทางรับแจ้ง QR ทุกอันจากทุกที่
- สแกน QR นั้นด้วยหน้าอ่าน QR แล้วคัดลอกลิงก์
- เปิดหน้าแจ้ง QR อันตราย วางลิงก์ และเลือกเหตุผล เช่น ฟิชชิ่ง หลอกให้โอนเงิน หรือเว็บพนัน
- ใส่รายละเอียดหรือช่องทางติดต่อกลับได้ถ้าต้องการ แล้วกดส่ง
ทีมงานจะตรวจและระงับให้ และตาม ข้อตกลงการใช้งาน ลิงก์ที่ถูกระงับระหว่างตรวจสอบจะแสดงหน้าเตือนแทนปลายทาง ส่วน QR จากบริการอื่น ให้แจ้งผู้ให้บริการที่สร้าง QR นั้น
ถ้าพลาดไปแล้ว
- กรอกรหัสผ่านไปแล้ว เปลี่ยนรหัสทันทีผ่านแอปหรือเว็บทางการ แล้วแจ้งธนาคารหรือผู้ให้บริการบัญชีนั้น
- โอนเงินไปแล้ว หน้าแจ้ง QR อันตรายแนะนำไว้ว่า ให้แจ้งธนาคารทันที และแจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th หรือโทร 1441 ยิ่งแจ้งเร็วยิ่งดี
คำถามที่พบบ่อย
แค่สแกน QR โดยไม่กดอะไร อันตรายไหม
การสแกนคือการอ่านข้อมูลใน QR ความเสี่ยงส่วนใหญ่เกิดเมื่อคุณเปิดลิงก์แล้วกรอกข้อมูล ติดตั้งแอป หรือกดยืนยันโอนเงิน จึงควรอ่านชื่อเว็บหรือชื่อผู้รับก่อนทำขั้นต่อไป
หน้าอ่าน QR บอกได้ไหมว่า QR ไหนปลอม
ไม่ได้ หน้าอ่าน QR บอกว่า QR พาไปเว็บไหน หรือเงินจะเข้าเลขพร้อมเพย์ไหน แต่ตัดสินไม่ได้ว่าปลายทางนั้นเป็นของจริง คุณต้องเทียบชื่อเว็บหรือชื่อผู้รับเองทุกครั้ง
แจ้ง QR อันตรายได้ทุก QR ไหม
ไม่ได้ หน้าแจ้ง QR อันตรายของเรารับเฉพาะ QR ที่สร้างด้วย QRนะคะ
QR ที่มีคนส่งมาในแชต ตรวจได้ไหม
ได้ บันทึกรูปหรือแคปหน้าจอ แล้วเลือกรูปนั้นในหน้าอ่าน QR หรือคัดลอกภาพแล้ววางในหน้านั้น
นิสัยเล็ก ๆ อย่างอ่านชื่อเว็บก่อนเปิดและเทียบชื่อผู้รับก่อนโอน ใช้เวลาไม่กี่วินาที ครั้งหน้าที่ไม่แน่ใจ เปิด อ่าน QR ตรวจก่อนได้เลย